Standardy ochrony dzieci i młodzieży

Preambuła

Niniejszy dokument stanowi realizację obowiązku prawnego dotyczącego wprowadzenia we wszelkich instytucjach, w których przebywają dzieci, standardów ich ochrony przed krzywdzeniem [ustawa z dnia 28 lipca 2023 roku o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606)]. Opracowując dokument, braliśmy pod uwagę wytyczne zarówno prawa państwowego, jak i kościelnego.

Wstęp

W oparciu o inicjatywy i dyskusje międzynarodowe oraz raporty z badań na temat sytuacji dzieci w Polsce i coraz wyraźniejsze zaniepokojenie opinii publicznej, postulat opracowania ogólnopolskiej strategii ochrony dzieci przed przemocą dojrzewał w latach 2016–2018. We wnioskach różnych środowisk podkreślano, że potrzebne są działania oparte na wiedzy, empatii, dobrej diagnozie i skoordynowanym zarządzaniu.

Niezbędnego impulsu dostarczyła tragiczna śmierć Kamilka z Częstochowy, której zapobiec nie zdołały otaczające go instytucje. Jej konsekwencją było niemal jednomyślne przyjęcie tzw. Ustawy Kamilka. Kościół jako jedna z pierwszych instytucji przyjął i wdrożył w swoich placówkach standardy ochrony dzieci przed przemocą. Działania te realizują ewangeliczną misję, by nie zginęło żadne z tych najmniejszych.

Ludzie Kościoła przyjmują nie tylko ustawową, lecz przede wszystkim moralną odpowiedzialność za ochronę i promowanie dobra wszystkich dzieci. Niedopuszczalne jest stosowanie przez kogokolwiek wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie.

Specyfika środowiska sanktuaryjno-klasztornego

Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia Pani Ziemi Radomskiej w Błotnicy, prowadzone przez Ojców Paulinów, działa w specyficznym otoczeniu, w którym większość aktywności odbywa się publicznie, na oczach wielu osób — co stanowi naturalny czynnik ochronny. Jednocześnie autorytet osób duchownych i szczególne zaufanie pielgrzymów wymagają szczegółowych zasad chroniących dzieci i młodzież.

W sanktuarium odbywają się liczne nabożeństwa, sprawowane są sakramenty, działają grupy duszpasterskie (ministranci, lektorzy, schola), organizowane są pielgrzymki i wyjazdy. Te obszary wymagają szczególnej troski o bezpieczeństwo małoletnich.

Objaśnienie terminów

Osoby, ich role i funkcje w Kościele

• ksiądz – duchowny chrześcijański posiadający święcenia kapłańskie.
• osoby konsekrowane – zakonnicy i zakonnice, którzy złożyli śluby (m.in. Ojcowie Paulini).
• przeor – przełożony klasztoru paulinńskiego; w Sanktuarium w Błotnicy: o. Kamil.
• personel kościelny – osoby duchowne, zakonne lub świeckie zatrudnione bądź działające jako wolontariusze.
• wolontariusz – osoba świadcząca dobrowolnie i bez wynagrodzenia pracę na rzecz wspólnoty.

Dzieci i osoby bezbronne

• dziecko / małoletni – osoba poniżej 18. roku życia.
• wiek bezwzględnej ochrony – w Polsce poniżej 15 lat; czynność seksualna z taką osobą jest przestępstwem.
• osoba dorosła bezbronna – osoba z niepełnosprawnością fizyczną, psychiczną lub pozbawiona wolności osobistej.
• opiekun – rodzic lub osoba uprawniona do reprezentowania dziecka.

Różne formy przemocy

• przemoc fizyczna – każde celowe działanie powodujące ból, obrażenia lub uszczerbek na zdrowiu.
• przemoc emocjonalna – manipulacja, izolacja lub zastraszanie mające na celu kontrolę innej osoby.
• przemoc duchowa – odwoływanie się do przekonań religijnych w celu wyrządzenia krzywdy.
• cyberprzemoc – przemoc z użyciem technologii informacyjnych (komunikatory, media społecznościowe, SMS).
• grooming – zachowania mające na celu uczynienie dziecka podatnym na przemoc.
• bullying – znęcanie się, zastraszanie werbalne, społeczne lub fizyczne.
• gaslighting – manipulacja psychiczna prowadząca ofiarę do kwestionowania własnej pamięci i percepcji.

Standardy ochrony dzieci i młodzieży

Standard 1 – Osoby odpowiedzialne

Za wdrożenie niniejszych standardów i podejmowanie interwencji odpowiada przeor klasztoru – o. Kamil jako zarządca placówki. W sanktuarium działa Zespół ds. Prewencji oraz wyznaczona Osoba Zaufana.

• Dane kontaktowe Osoby Zaufanej są dostępne w kancelarii, zakrystii i na stronie internetowej.
• Pełna dokumentacja standardów przechowywana jest w kancelarii sanktuarium.
• Wszystkie osoby pracujące z dziećmi (duchowni, pracownicy, wolontariusze) zobowiązane są do zapoznania się z niniejszym dokumentem.

Standard 2 – Wdrożenie i aktualizacja standardów

• Standardy wchodzą w życie z chwilą ich ogłoszenia i podpisania przez przeora.
• Standardy publikowane są na stronie internetowej sanktuarium i dostępne w kancelarii.
• Standardy podlegają ewaluacji nie rzadziej niż raz na dwa lata.

Standard 3 – Procedury zgłaszania i interwencji

W przypadku podejrzenia lub ujawnienia krzywdzenia dziecka należy:

1. Poinformować Osobę Zaufaną lub przeora.
2. Zapewnić dziecku bezpieczeństwo i wsparcie.
3. Nie podejmować działań, które mogłyby utrudnić późniejsze postępowanie.
4. W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia – niezwłocznie powiadomić służby ratunkowe (tel. 112).
5. W przypadku przestępstw przeciwko wolności seksualnej dziecka – zawiadomić Policję lub Prokuraturę (art. 304 k.p.k.) oraz Delegata Biskupa Radomskiego.
6. Sporządzić pisemną notatkę z przebiegu zdarzenia.

Delegat Biskupa Radomskiego: ks. Jarosław Wojtkun, tel. +48 696 499 545, e-mail: delegatodim@diecezja.radom.pl. Procedury diecezjalne: diecezja.radom.pl/ochrona-dzieci.

Standard 4 – Bezpieczna rekrutacja

• Wszystkie osoby podejmujące pracę lub wolontariat z dziećmi zobowiązane są do przedłożenia zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego.
• Osoby skazane za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub małoletnim nie mogą pełnić funkcji duszpasterskich ani wychowawczych.
• Przeor weryfikuje referencje pracowników i wolontariuszy.

Standard 5 – Postępowanie wobec osoby oskarżonej

• Osoba oskarżona o krzywdzenie dziecka zostaje niezwłocznie odsunięta od kontaktu z dziećmi.
• W przypadku duchownego – przeor powiadamia Biskupa Radomskiego i Delegata ds. ochrony dzieci.
• Obowiązuje bezwzględny zakaz zatajania informacji o możliwych przestępstwach.
• Sanktuarium współpracuje z organami ścigania i kościelnymi władzami wymiaru sprawiedliwości.

Standard 6 – Zasady bezpiecznego kontaktu z dziećmi

Kontakt bezpośredni:

• Zakaz przebywania z dzieckiem sam na sam w zamkniętym, niedostępnym dla innych miejscu.
• Zakaz zapraszania dzieci do pomieszczeń mieszkalnych klasztoru bez zgody rodziców i wiedzy przeora.
• Kontakt fizyczny z dzieckiem musi być stosowny do sytuacji duszpasterskiej i nigdy nie może być narzucony.

Wyjazdy i grupy:

• Na każdy wyjazd z dziećmi wymagana jest pisemna zgoda rodziców/opiekunów.
• Podczas wyjazdów musi być zapewniony odpowiedni nadzór; nie dopuszcza się nocowania dzieci i dorosłych w tym samym pokoju.

Media i komunikacja:

• Komunikacja z dziećmi odbywa się wyłącznie przez oficjalne, grupowe kanały.
• Zakaz prowadzenia indywidualnej korespondencji z dziećmi przez prywatne komunikatory.
• Zdjęcia dzieci publikowane są wyłącznie za zgodą rodziców/opiekunów.

Spowiedź i rozmowy duszpasterskie:

• Spowiedź odbywa się wyłącznie w konfesjonale lub w innym miejscu wyznaczonym, widocznym dla otoczenia.
• Indywidualne rozmowy z dziećmi powinny odbywać się w miejscach dostępnych dla innych lub za wiedzą rodziców.

Monitorowanie i ewaluacja

Przeor sanktuarium lub wyznaczona przez niego osoba przeprowadza ewaluację wdrożenia niniejszych standardów nie rzadziej niż raz na dwa lata. Wyniki ewaluacji są dokumentowane.

Wszelkie uwagi dotyczące stosowania standardów ochrony mogą być zgłaszane bezpośrednio do przeora, Osoby Zaufanej lub Delegata Biskupa Radomskiego.

Dokumenty i linki

• Strona Diecezji Radomskiej – Ochrona dzieci – standardy diecezjalne, normy proceduralne, kontakty
• Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1606) – Ustawa Kamilka
• Niebieska Linia – pomoc dla ofiar przemocy
• Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111
• Telefon alarmowy: 112

Niniejsze standardy zostały przyjęte i wdrożone przez Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia Pani Ziemi Radomskiej w Błotnicy. Osobą odpowiedzialną za ich stosowanie jest przeor klasztoru Ojców Paulinów – o. Kamil.